Kod yozmasdan Telegram-bot yaratish: BotFather’dan birinchi buyurtmagacha

Telegram-bot qanday ishlaydi

Telegram-bot — oddiy akkauntga o‘xshaydi, lekin uni odam emas, dastur boshqaradi. Dastur Telegram serverlaridan yangi xabarlarni oladi va javob yuboradi: Mijoz → Telegram → sizning dasturingiz → Telegram → Mijoz

Dastur Telegram bilan Bot API orqali gaplashadi. Bu kodni siz yozmaysiz — AI agent (Claude Code yoki Codex) yozadi. Siz bot nima qilishi kerakligini aniq tasvirlaysiz va natijani tekshirasiz.

1-qadam: BotFather’da bot yaratish

1. Telegram’da @BotFather ni toping — nomi yonida ko‘k tasdiq belgisi bor rasmiy bot — va Start bosing. 2. /newbot yuboring. 3. Bot nomini yozing — mijozlar ko‘radigan nom, masalan «Shirin Tortlar». 4. Username yozing: 5–32 belgi, faqat lotin harflari, raqamlar va _, oxiri bot bilan tugashi shart. Masalan: shirin_tortlar_bot. 5. BotFather tabrik xabari bilan token yuboradi.

2-qadam: tokenni xavfsiz saqlash

Token — uzun maxfiy satr. Telegram hujjatida yozilgan: token bilan istalgan odam botingizni boshqara oladi. Shuning uchun: — tokenni hech kimga yubormang va skrinshotlarda ko‘rsatmang; — uni kodga emas, loyihadagi .env fayliga yozing; — .env faylini .gitignore ga qo‘shing — u GitHub’ga tushmasin; — token oshkor bo‘lsa, BotFather’da /token bilan yangisini oling: eskisi ishlamay qoladi.

Muhim odat: tokenni agentga chatda yozmang. .env faylini o‘zingiz yarating va tokenni o‘zingiz joylang — agent esa uni faqat fayldan o‘qiydigan kod yozadi.

3-qadam: agentga loyiha qoidalarini bering

Bo‘sh loyiha papkasida agentni oching va avval qoidalar faylini yarattiring (Claude Code’da CLAUDE.md, Codex’da AGENTS.md). Unga shularni yozdiring: — men bilan o‘zbek tilida gaplash, men dasturchi emasman; — token va maxfiy qiymatlar faqat .env dan o‘qiladi, hech qachon kodga yozilmaydi va ekranga chiqarilmaydi; — bot holatsiz bo‘lsin: ko‘p bosqichli suhbat yo‘q; — mijozlarga javoblar o‘zbek tilida.

Nega «holatsiz»? Keyinchalik bot internetdagi serverda ishlaganda (masalan, Vercel’da) dastur har bir xabar uchun alohida ishga tushadi va oldingi xabarlarni eslamaydi. Shuning uchun «Ismingiz?» → «Telefoningiz?» kabi bosqichli suhbat o‘rniga, bot mijozdan hammasini bitta xabarda yozishni so‘raydi. Buni boshidan qoida qilib qo‘ysangiz, keyin qayta yozish kerak bo‘lmaydi.

4-qadam: botni tasvirlang

Agentga aniq topshiriq bering — maqsad, cheklovlar va tayyorlik mezoni bilan. Masalan:

MAQSAD: buyurtma qabul qiladigan Telegram-bot. — /start — salomlashish va 3 ta tugma: «Menyu va narxlar», «Manzil», «Buyurtma berish». — «Menyu va narxlar» — 5 ta mahsulot narxi bilan. — «Buyurtma berish» — mijozdan bitta xabarda ism, telefon va buyurtmani yozishni so‘raydi. — Buyruq bo‘lmagan har qanday xabar — buyurtma: mijozga «Rahmat, tez orada bog‘lanamiz» javobi, egaga esa «Yangi buyurtma» xabari boradi. — /myid — yozgan odamning chat ID’sini qaytaradi. CHEKLOVLAR: holatsiz, minimal paketlar, token hech qayerda ekranga chiqmasin. TAYYOR, AGAR: hamma tugma va buyruqlar ishlaydi; egasining chat ID’si bo‘sh bo‘lsa, bot yiqilmaydi, faqat ogohlantiradi. Avval reja ber.

«Avval reja ber» — muhim qism. Agent rejani ko‘rsatadi, siz o‘qib tasdiqlaysiz, keyin u kodni yozadi va kerakli kutubxonani (masalan, grammY) o‘zi o‘rnatadi.

5-qadam: ishga tushirish va sinash

Agentdan botni kompyuterda ishga tushirish buyrug‘ini so‘rang va uni alohida terminal oynasida bajaring. Telegram’da botingizga /myid yuboring — u sizning chat ID’ingizni qaytaradi. Uni .env ga yozing va botni qayta ishga tushiring: .env o‘zgarishi faqat qayta ishga tushirishda o‘qiladi.

Endi /start bosing, tugmalarni sinang va buyurtma yuboring. Mijoz «Rahmat…» javobini, siz esa buyurtma matni bilan alohida xabar olasiz. Do‘stingizdan ham buyurtma yuborishni so‘rang.

Bot 24/7 ishlashi uchun

Kompyuterda bot polling usulida ishlaydi: dastur Telegram’dan tinimsiz «yangi xabar bormi?» deb so‘raydi. Kompyuterni o‘chirsangiz yoki terminalni yopsangiz — bot javob bermaydi.

Doimiy ishlashi uchun bot internetdagi serverga joylanadi va webhook usuliga o‘tadi: endi Telegram o‘zi xabarni dasturga yuboradi. Esda tuting: Vercel’ning bepul Hobby tarifi hujjatga ko‘ra faqat shaxsiy, notijorat loyihalar uchun; pul ishlaydigan bot uchun pullik tarif kerak bo‘ladi.

Botni internetga chiqarish, webhook’ni xavfsiz sozlash va bazali veb-ilova — Vaybkoding kursining 7-modulida qadamma-qadam ko‘rsatilgan.