Shaxsga doir ma'lumotlar bo'yicha chek-list

Bu yuridik maslahat emas. Quyida moddalar raqamlari bilan berilgan, shuning uchun har bir bandni lex.uz da o'zing tekshira olasan — qonun tez-tez o'zgaradi va jarima miqdorlari bazaviy hisoblash miqdoriga bog'liq.

Qaysi qonun

O'zbekiston Respublikasining «Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risida»gi Qonuni, O'RQ-547. 2019-yil 2-iyulda qabul qilingan, 2019-yil 1-oktabrdan kuchga kirgan. Oxirgi yirik o'zgarish — 2026-yil 26-martdagi O'RQ-1125 Qonuni.

Vakolatli organ — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markazi. U Shaxsga doir ma'lumotlar bazalarining davlat reyestrini yuritadi (8-modda), reyestr pd.gov.uz da ochiq.

1. Bazani davlat reyestrida ro'yxatdan o'tkazish

Shaxsga doir ma'lumotlar bazalari davlat reyestrida ro'yxatdan o'tkaziladi — 20-modda. Ayrim toifalar uchun istisnolar bor, lekin standart holat shu: baza bor — ro'yxatdan o'tkaziladi.

27-1-moddaning ikkinchi qismiga ko'ra O'zbekiston hududida saqlanishi shart bo'lgan bazalar reyestrda ro'yxatdan o'tkazilishi lozim — bu alohida ta'kidlangan.

2. Rozilikni to'g'ri olish

Rozilik 21-modda bilan tartibga solinadi. Uni olinganini tasdiqlaydigan har qanday shaklda berish mumkin. Maxsus toifadagi ma'lumotlar uchun — yozma shaklda, elektron shakl ham hisoblanadi. Voyaga yetmaganlarning ma'lumotlari uchun ota-ona yoki vasiyning yozma roziligi kerak.

Rozilikni qaytarib olish u berilgan shaklda amalga oshiriladi. Ya'ni agar rozilikni bir tugma bilan olgan bo'lsang, uni qaytarib olish ham shunday oson bo'lishi kerak.

3. Muddatlar, ular qisqa

Noaniq ma'lumotni tuzatish — so'rov kelgandan keyin uch kalendar kun ichida, noaniqlik o'zing tomondan aniqlansa esa darhol (11-modda).

Ma'lumot berishdan bosh tortish odamga o'n kun ichida yozma shaklda ma'lum qilinadi (22-modda). Avtomatlashtirilgan qarorga e'tiroz bo'yicha javob ham o'n kun (24-modda).

4. Baza qayerda yotishi mumkin

Bu 2026-yilda o'zgargan eng muhim band, va ko'pchilik hali eski talabni takrorlaydi. Ilgari O'zbekiston fuqarolarining ma'lumotlari mamlakat hududidagi texnik vositalarda qayta ishlanishi shart edi.

2026-yil 26-martdagi O'RQ-1125 Qonuni 27-1-moddani yumshatdi. Endi O'zbekiston hududida saqlanishi shart bo'lganlar: biometrik ma'lumotlar, genetik ma'lumotlar va O'zbekistonda faoliyat yurituvchi telekommunikatsiya operatorlari abonentlarining ma'lumotlari.

Qolgan shaxsga doir ma'lumotlarni chet elda saqlash mumkin, lekin uchta shartdan biri bajarilganda: o'sha davlatda himoya darajasi ekvivalent deb tan olingan bo'lsa; tasdiqlangan standart shartnoma shartlari qo'llanilsa; yoki xalqaro standartlarga muvofiqlik vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan bo'lsa.

Amaliy ma'no shunday: chet eldagi bulut endi o'z-o'zidan buzilish emas, lekin u asossiz ham emas. Asosni hujjatlashtirish kerak.

5. Javobgarlik

Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksning 46-modda prim-2 bandi — «Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risidagi qonun hujjatlarini buzish». Alohida tarkib sifatida O'zbekiston hududidagi texnik vositalarda va davlat reyestrida ro'yxatdan o'tgan bazalarda saqlash talablarini bajarmaslik ko'rsatilgan.

Jinoyat kodeksining 141-2-moddasi — xuddi shu qilmish ma'muriy jazo qo'llanilganidan keyin takrorlansa. Sanksiya: bazaviy hisoblash miqdorining 100 baravaridan 150 baravarigacha jarima yoki uch yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilish.

Aniq summalarni bu yerdan ko'chirma. Birinchidan, ular bazaviy hisoblash miqdoriga bog'liq: u 2026-yil 1-sentabrdan 440 000 so'm. Ikkinchidan, Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksga 2026-yil 13-iyuldagi O'RQ-1158 Qonuni bilan o'zgartirishlar kiritilgan va ular 25-iyuldan kuchga kirgan — amaldagi tahrirni lex.uz dan ochib ko'rish kerak.

2026-yil yanvaridan alohida band paydo bo'ldi: shaxsga doir ma'lumotlarga sun'iy intellekt texnologiyalari yordamida noqonuniy ishlov berganlik uchun javobgarlik. Vaybkoder uchun bu to'g'ridan-to'g'ri tegishli: foydalanuvchi ma'lumotlarini modelga uzatish ham ishlov berish hisoblanadi.

6. Amalda nima qilish kerak

Maxfiylik siyosati yozilgan va saytning istalgan sahifasidan ochiladi. Unda kim operator, qanday ma'lumot, qaysi maqsadda, qancha muddat, kimga uzatiladi va qanday o'chiriladi — aniq yozilgan.

Rozilik oferta bilan bitta katakchaga qo'shib qo'yilmagan. Oldindan belgilab qo'yilgan katakcha yo'q: jimlik rozilik emas.

Baza davlat reyestrida ro'yxatdan o'tgan yoki nega o'tmagani tushuntirilgan. Baza chet elda bo'lsa — 27-1-moddadagi uchta shartdan qaysi biri asos bo'layotgani yozib qo'yilgan.

Odam so'rovi kelgan joy bor va muddatlar ma'lum: tuzatish uch kun, bosh tortish o'n kun. Ma'lumotni o'chirish tartibi tasvirlangan.

Sun'iy intellektga nima uzatilishi tekshirilgan. Agar promptga foydalanuvchining ismi, telefoni yoki yozishmasi tushsa — bu ishlov berish, va u uchun asos kerak.

Kerak bo'lmagan ma'lumot umuman yig'ilmaydi. Yig'ilmagan ma'lumot sizib chiqmaydi, u uchun jarima ham kelmaydi, uni saqlashga ham hojat yo'q. Bu ro'yxatdagi eng arzon band.