Neyromatnlardan qutulamiz

Antitezalar

Asbob emas, inqilob. Tezlik emas, sifat. Ibora aniq formulirovkaga o'xshaydi, lekin teskari ishlaydi: o'quvchiga avval noto'g'risini tiqishtiradi, keyin to'g'risini. Darhol to'g'risini yoz.

Kanselyarit

Oddiy so'z murakkabi bilan almashtiriladi: «to'lash» «to'lovni amalga oshirish»ga, «joriy qilish» «joriy etishni amalga oshirish»ga aylanadi. Bu shartnomalar va yo'riqnomalar tili, uning o'rni o'sha yerda.

Nora Gal «Tirik va o'lik so'z» kitobida bu mexanikani yarim asr oldin tasvirlagan: fe'l fe'ldan yasalgan otga siqib chiqariladi, keyin qaratqich kelishigi zanjirlari yopiriladi, va nutq harakatlanishdan to'xtaydi.

Klishe

«Kam baholab bo'lmaydi», «shuni ta'kidlash joizki», «zamonaviy dunyoda». Bunaqasini kurs ishlari va dissertatsiyalarda hajmni to'ldirish va tekshiruvchini uxlatish uchun yozishadi.

Abstraksiyalar

Transformatsiya, samaradorlik, masshtablash, sinergiya. Tekshiruv oddiy: so'z o'rniga raqam yoki harakat qo'yib ko'r. Qo'yilmasa — so'z bo'sh.

O'tishlar

«Bitta muhim nyuans bor», «lekin bu hali hammasi emas», «bundan kelib chiqadiki». Ortidan suvli abzats keladi. Abzats mazmun bilan boshlanadi, oldingisiga bog'lovchi unga kerak emas.

Yakunlar

«Tanlov sizniki», «faqat siz hal qilasiz», «harakat qilish vaqti keldi». Bu iboralar o'n yilcha oldin siyqasi chiqqan va hech kimni ilintirmaydi.

Ehtiyotkor iboralar

«Balki», «ba'zi hollarda», «odatda», «potensial». O'quvchi buni bir zumda o'qiydi: matnda pozitsiya yo'q. Yo tasdiq to'g'ri — to'g'ridan-to'g'ri yoz, yo uning sharti bor — shartni ayt.

Sarlavhalar

«Bu xato biznesingizni yo'q qiladi», «bitta prompt hamma narsani o'zgartiradi». Internetga birinchi marta kirganlarga va butun ekranli bannerli saytlar ishqibozlariga ishlaydi.

Suv

«Texnologiyalar shiddatli sur'atlar bilan rivojlanmoqda, shuning uchun bir ma'noli aytish qiyin». Uch qator, mazmunga oid nol so'z. Sen o'zing bunaqasini oxirigacha o'qiysanmi?

Bir tekis ohang

Fikrsiz matn polotnosi, unda har bir gap bir xil uzunlikda va bir xil haroratda. Model sukut bo'yicha o'rtachalashtiradi, chunki o'rtachalashtirish — uning ishi.

Ro'yxat eskiradi

Odamlar bunday ro'yxatlarni bilib natijani tahrirlaydi, va marker so'zlarning har qanday ro'yxati bir necha oyda ishlamay qoladi. Matnning tuzilishiga tayanish kerak. Taqiqlangan so'zlar lug'ati sen uni tuzib ulgurgunchingdan tezroq aynib qoladi.

Tayyor qoidalar to'plamlari

Har safar qo'lda tozalashning hojati yo'q: agentlar uchun matnni patternlar ro'yxati bo'yicha tuzatadigan ochiq skillar bor. Rus tili uchun eng kattasi shu yerda yotadi: github.com/ilyautov/humanizer-ru — 54 belgi, MIT litsenziyasi.

Keyin ogohlantirish, usiz buni o'rnatmaslik kerak. Uning qanday ishlashini muallif tekshirmagan: 54 belgi va 12 kategoriya — skill muallifi tavsifidagi raqamlar, ularni hech kim mustaqil tasdiqlamagan. Skill sening matningni to'liq oladi va o'z qoidalari bo'yicha tuzatadi, shuning uchun ulashdan oldin ro'yxatni ochib o'qib chiq.

Yulduzchalar va oxirgi commit sanalari — 2026-yil avgust o'rtasidagi holat. Repozitoriy ertaga to'xtashi mumkin, undagi qoidalar esa markerlar ro'yxati bilan birga eskiradi.

Vale, textlint va proselint kabi mexanik linterlar uchun rus tilidagi qoidalar to'plamlari mavjud emas — GitHub bo'yicha qidiruv nol beradi. Rus tili bo'yicha linter kerak bo'lsa, muntazam ifodalarning o'z to'plamini yig'ishga to'g'ri keladi. O'zbek tili uchun ham holat xuddi shunday.

Eskilardan nima ishlaydi

Ilyaxov va Burovning «Glavred»i 2014-yil 1-dekabrda ishga tushgan va hali tirik: reklama klishelarini, shtamplarni, kanselyaritni, noaniq umumlashmalarni ushlaydi, majhul nisbatni belgilaydi. U rus tilidagi matn uchun. Veb-tekshiruv bepul, matn serverda saqlanmaydi. API pullik, narxlar esa saytdan yetib borish kerak bo'lgan alohida hujjatda.

Glavred bahosi stop-so'zlarning umumiy so'zlar soniga nisbatini hisoblaydi, va mualliflarning o'zi ogohlantiradi: bu ifloslanganlik o'lchovi, sifatni u o'lchamaydi. Glavred bo'yicha o'ntalik va bo'sh matn bemalol birga bo'ladi.

Ish tartibi

Qoidalar bilan skill loyihada yotadi — aks holda iltimos har bir sessiyada takrorlanadi.

Generatsiyadan keyin matn patternlar ro'yxati bo'yicha avtomatik yurgiziladi.

Topilgani tuzatiladi, qolgani tegilmasdan qoladi.

Yakuniy o'qish — ko'z bilan: marker butun matn bo'ylab og'ish, uni mashina ushlamaydi.

Patternlar ro'yxati bir necha oyda bir marta qayta ko'rib chiqiladi — u eskiradi.